021-77465085

دکتر محمد تلک آبادی آرانی  فوق تخصص  بیماری های گوارش و داخلیدکتر محمد تلک آبادی آرانی فوق تخصص بیماری های گوارش و داخلی

بیماری کولیت‌ اولسروز (Ulcerative Colitis)

کولیت اولسروز، یک بیماری التهابی روده است. اغلب از راست روده (رکتوم) شروع می‌شود و با بدتر شدنش به سمت روده ی بزرگ و روده‌ی کوچک پیشرفت کرده، آنها را نیز درگیر می‌کند. این بیماری یک وضعیت مادم‌العمر است. در این بیماری دیواره‌ی داخلی روده و رکتوم، دچار التهاب و زخم می‌شود. درگیری دیواره‌ی داخلی روده سراسری یعنی پیوسته و یکپارچه است و کل طول و کل محیط روده را دربر می‌گیرد! از نظر ضخامت درگیری، تنها لایه‌ی مخاطی و زیر مخاطی روده درگیر هستند. این بیماری معمولاً بین 15 تا 40 سالگی بروز می‌کند. کولیت اولسروز واگیردار نیست.

علایم بیماری کولیت اولسروز

علایم بیماری کولیت اولسروز شامل، دل‌پیچه، درد شکمی و اسهال است. برخی از بیماران مبتلا به کولیت اولسروز از بی‌اشتهایی‌، خستگی و کم‌خونی نیز‌ رنج می‌برند.
- دل‌ پیچه و درد شکمی
- اسهال خونی که گاهی حاوی چرک یا بلغم (ماده‌ای لزج) است.
- قبل از اجابت مزاج علایمی که نیاز به دفع را به فرد نشان می‌دهند،‌ بسیار اندک است!
- نیاز به اجابت مزاج فرد را نیمه شب از خواب بیدار می‌کند.

کولیت اولسراتیو همچنین ممکن است علایم زیر را ایجاد کند:
- تب
- خستگی
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
- از دست دادن مایعات بدن که می‌تواند منجر به کم آبی بدن شود.

بیماری کولیت اولسروز علاوه به علایم مربوط به روده،‌ علایم درگیری خارج روده‌ای نیز دارد، من جمله:
-  التهاب (قرمزی، درد و تورم) در مفاصل محیطی مانند مچ دست، زانو، آرنج و مچ‌ پا یا التهاب مفاصل در ستون فقرات؛ شایع‌ترین علامت خارج روده‌ای در کرون)
- اختلالات کبدی و ضفراوی مانند التهاب در کبد یا ایجاد سنگ صفراوی
- تظاهرات پوستی مانند زخم در ساق پا یا برآمدگی‌های قرمز و دردناک در جلوی ساق پا
- مشکلات چشمی با علایمی مانند ترس از نور، تاری دید، سردرد و پرخونی ملتحمه
- سایر عوارض مانند سنگ ادراری، کم خونی و سرطانی شدن ضایعات موجود در روده‌ی بزرگ
- کم‌خونی
- گاهی در کولیت اولسروز انسداد روده پیش می‌آید که مطرح کننده‌ی بدخیمی (سرطان) است.

علل

با وجود پژوهش هاي بسياري که انجام شده، علت اين بيماري هنوز به خوبي شناخته نشده است. به نظر مي رسد دو عامل در ايجاد اين بيماري مؤثر باشند:

* زمينه ژنتيک

* عوامل محيطي

اين دو عامل در نهايت باعث مي شوند که سيستم ايمني بدن دچار اشتباه شده و ديواره روده بزرگ - کولون - را مورد حمله قرار دهد.

زمينه ژنتيک

کوليت ‌اولسروز ممکن است در اعضاي خانواده مبتلايان تکرار ‌شود و اين موضوع دلالت به دخالت عوامل ژنتيکي در بروز اين بيماري دارد. در 10 تا 25 درصد بيماران دچار کوليت‌ اولسروز، يکي از بستگان درجه اول مثل والدين يا خواهر و برادر دچار بيماري التهابي روده مي باشد.

عوامل محيطي

در حال حاضر دانشمندان بر اين باورند که عوامل محيطي زيادي از جمله عفونت ‌ها مي توانند باعث ايجاد بيماري در افراد داراي زمينه ژنتيکي شوند؛ ولي در حال حاضر هيچ علت مشخصي به عنوان عامل اصلي شناخته نشده است. از آن جا که حيوانات مستعد ابتلا به اين بيماري در صورت پرورش در محيط ‌هاي عاري از ميکروب‌ به آن مبتلا نمي ‌شوند، باکتري هايي که به صورت معمول در روده همه انسان ها زندگي مي کنند، مي توانند نقش مهمي در ايجاد کوليت ‌اولسروز داشته باشند.

تشخیص کولیت اولسراتیو

برای تأیید تشخیص کولیت‌ اولسروز اغلب بیماران نیاز به انجام سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی دارند. در هر دو روش از یک دوربین کوچک و یک منبع نور کوچک متصل به سر یک لوله‌ی انعطاف‌پذیر، ‌برای دیدن داخل روده استفاده می‌شود. در هر دو روش ممکن است نمونه‌برداری انجام شود. یعنی به وسیله‌ی یک انبر کوچک جراحی،‌ تکه‌ی کوچکی از بافت دیواره‌ی داخلی روده برداشته می‌شود تا از نظر بافت شناسی در آزمایشگاه بررسی شود.
بسیاری از موقعیت‌های گذرا مانند عفونت‌ها، می‌توانند علایمی مانند کولیت اولسراتیو ایجاد کنند؛ بنابراین پزشک ممکن است برای تشخیص این موارد، آزمایش‌های دیگری درخواست کند، مانند آزمایش مدفوع و آزمایش خون.

درمان کولیت اولسروز

داروها در بهبود علایم کولیت اولسروز داروها بسیار مؤثر هستند. اغلب داروهای مورد استفاده به وسیله‌ی جلوگیری از التهاب در روده، عمل می‌کنند. مثلاً داروهایی که آمینوسالیسیلات نامیده‌ می‌شوند اولین داروهایی هستند که در درمان به کار می‌روند.  این داروها از نظر شیمیایی با آسپیرین مرتبط هستند. خوراکی، از راه تنقیه یا به شکل شیاف تجویز می‌شوند. آمینوسالیسیلات‌ها در اغلب افراد علایم را از بین می‌برند ولی ممکن است نیاز باشد که سه تا شش هفته تا پاک شدن کامل علایم مصرف شوند.

داروهای ضد التهاب قوی‌تری نیز برای کمک وجود دارند، اما سرکوب کننده‌ی سیستم ایمنی هستند و خطر عفونت را افزایش می‌دهند اما با تشخیص پزشک در مواردی لازم بوده و در درمان به کار می‌روند و بسیار مؤثر هستند. ولی طولانی مدت مصرف نمی‌شوند.
گاهی نیز داروهایی برای کاهش اسپاسم (دل‌پیچه و درد شکمی) تجویز می شود.
در مواردی که علایم شدید هستند و یا اسهال سبب کم‌‌آبی بدن می‌شود، بستری در بیمارستان الزامی است.

جـــــــراحی

جراحی در افرادی انجام می‌شود که:
• علایم شدیدی دارند که با درمان‌های دارویی کنترل نمی‌شود.
• دچار عوارض جانبی دارویی شده‌اند که قابل تحمل و قابل قبول نیست.
• وجود خطر بالای سرطان روده‌ی بزرگ به علت التهاب وسیع در سراسر روده‌ی بزرگ     

جراحی چندین روش مختلف دارد. نوع جراحی انتخاب شده بستگی به میزان درگیری روده‌ی بزرگ دارد. ممکن است کل یا قسمتی از روده برداشته شود.

نقش تغذيه در درمان كوليت اولسروز

مصرف برخي غذاها باعث ايجاد يا جلوگيري از علايم كوليت اولسروز نمي ‌شود. اما توجه به برنامه غذايي مي‌ تواند باعث كاهش علايم بيماري شود و بهبود را تسريع كند. به عنوان نمونه زماني كه بيماري فرد، فعال است احتمالا احساس مي ‌كند كه برخي غذاهاي نرم ناراحتي كمتري نسبت به غذاهاي پر ادويه و پر فيبر در او ايجاد مي ‌كند. وعده‌ هاي غذايي بيشتر با حجم كمتر نيز به اين بيماران كمك مي ‌كند البته شخص نبايد حتما غذاهاي خاصي را بخورد يا از مواد غذايي مشخصي صرف نظر كند. افرادي كه معده آن ‌ها توانايي هضم لاكتوز را ندارد، نبايد از محصولات لبني استفاده كنند و همچنين در موارد اسهال شديد، از مصرف كافئين بايد خودداري شود.

بيشتر پزشكان، رژيم غذايي مشخصي را براي پيشگيري از سوء تغذيه پيشنهاد مي‌ كنند. يك رژيم غذايي مناسب بايد از تمام گروه‌ هاي غذايي مانند گوشت، ماهي، مرغ و لبنيات (اگر قابل تحمل باشد)، نان و غلات، ميوه ‌ها و سبزيجات حاوي قند و ويتامين ‌ها و روغن‌ هاي گياهي و غير گياهي كه منبع چربي هستند، ‌تشكيل شود. مكمل غذايي مانند مولتي ويتامين ها نيز در جبران ساير كمبودها موثر است.

ويتامين‌ ها و داروها

بهتر است بيماران مبتلا به کوليت ‌اولسروز به صورت روزانه مولتي ‌ويتامين مصرف کنند.

بيماراني که سولفاسالازين مصرف مي کنند بايد اسيد فوليک را به صورت مکمل دريافت کنند. از آن جا که اسيدفوليک از ايجاد بدخيمي هاي کولون جلوگيري مي کند، در کساني که مزالامين Mesalamine دريافت مي کنند هم مي تواند مفيد باشد.

نقش استرس و فاكتورهاي رواني در تشديد كوليت اولسروز

اگر چه عود بيماري پس از استرس ‌هاي شديد روحي ديده شده است اما هنوز هيچ دليل قاطعي دال بر اين كه استرس مي ‌تواند سبب اين بيماري شود، وجود ندارد. روش ‌هاي گوناگوني وجود دارد كه زندگي با كوليت اولسروز را راحت تر مي ‌كند. براي مثال ترس از حمله اسهال يا درد شكمي ممكن است باعث شود، بسياري از بيماران از حضور در محيط ‌هاي عمومي بهراسند اما اين مشكل با پيش بيني دستشويي‌ ها در رستوران يا تئاتر و فروشگاه‌ ها قابل حل است. پوشيدن لباس زير اضافي يا به همراه داشتن دستمال توالت راه حل ديگري است علاوه بر آن بيماران پيش از مسافرت‌ هاي طولاني بايد با پزشك خود مشورت كنند.

داشتن يك زندگي طبيعي با كوليت اولسروز

زماني كه فردي از ابتلاي خود به بيماري كوليت اولسروز مطلع مي ‌شود نبايد بيماري خود را از خانواده،‌ دوستان و همكاران خود پنهان كند بلكه بايد با آنان صحبت كند. اين بيماران بايد تلاش كنند زندگي روزانه و فعاليت ‌هاي خود را تا حد امكان به طور طبيعي ادامه دهند علاوه بر آن دستورات دارويي پزشك خود را حتي زماني كه كاملا احساس بهبود مي ‌كنند، رعايت و سعي كنند به آن ها نگاه مثبت داشته باشند. اين اولين و بهترين نسخه دارويي اين گونه بيماران است.

اگر چه كوليت اولسروز يك بيماري جدي و مزمن است اما كشنده نيست. هيچ شكي وجود ندارد كه زندگي كردن با اين بيماري مثل يك مبارزه است. بيمار بايد دارو مصرف كند و حتي گاه در بيمارستان بستري شود. اما بيشتر اين مبتلايان مي ‌توانند زندگي پرباري داشته باشند. استفاده مداوم از داروها به طور مشخص امكان عود بيماري را كاهش مي دهد. در فواصل بين عود بيماري بيشتر بيماران بدون علامت هستند و احساس بهبودي مي ‌كنند.

 

تاریخ ارسال: 1393/10/7
تعداد بازدید: 1729

ارسال نظر


دکتر محمد تلک آبادی آرانی فوق تخصص بیماری های گوارش

آدرس مطب شرق:تهران خیابان پیروزی مابین خیابان اول و دوم نیروی هوایی جنب مسجد قدس پلاک 275واحد 7 روزهای فرد 77465085-77169328. 09352504085شرق
آدرس مطب غرب : فلکه دوم صادقیه ابتدای کاشانی ,پشت بیمارستان ابن سینا خیابان اعتمادیان ,جنب داروخانه احمدی ساختمان فدک ,طبقه همکف روزهای زوج 44090186-44048744-44090752. 09335668894

موبایل نوبت گیری : 09352504085شرق تهران-09335665894غرب تهران
شماره مستقیم دکتر محمد تلک آبادی آرانی : 09127081393
ایمیل :m.telk@yahoo.com

طراحی و تولید: ایده پرداز طلوع